مالیات بر ارث و نحوه محاسبه آن

  یکی از مسائل بسیار چالش برانگیز است که ما در این مقاله به بررسی جامع آن خواهیم پرداخت. وقتی شخصی فوت می نماید و ورثه وی قصد انتقال اموال متوفی به نام خویش را دارند یکی از مدارک مورد نیاز برای ثبت انتقال اموال، گواهی پرداخت مالیات بر ارث است. بنابراین سوالات و ابهامات متعددی در خصوص مالیات بر ارث و نحوه محاسبه مالیات بر ارث برای مردم به وجود می آید. در این مقاله تلاش شده است که به این سوالات به صورت شفاف پاسخ داده شود. خواندن این مقاله را از دست ندهید.

آنچه در این مقاله می خوانید:

  • مالیات بر ارث چیست؟
  • چگونه گواهی پرداخت مالیات بر ارث دریافت کنیم؟
  • مالیات بر ارث چگونه محاسبه می گردد؟
  • به اموال و دارایی ها مختلف چند درصد مالیات تعلق می گیرد؟
  • چه اموالی از پرداخت مالیات معاف هستند؟
  • تفاوتهای قانون قدیم و جدید مالیات بر ارث

تعریف مالیات بر ارث

“مالیات بر ارث “حقی است که برای دولت در ماترک فرد متوفی(چه فوت واقعی باشد و یا فوت فرضی) بر مبنای قانون پیش بینی شده و یکی از انواع مالیات های مستقیم محسوب می گردد. بنابراین وراث متوفی جهت دریافت سهم الارث و انتقال ترکه به نام خویش، در ابتدا مکلف هستند حداکثر ظرف یکسال از تاریخ فوت به سازمان امور مالیاتی آخرین محل سکونت متوفی مراجعه و گواهی پرداخت مالیات بر ارث دریافت نمایند.

نحوه درخواست گواهی پرداخت مالیات بر ارث

در ابتدا باید گواهی انحصار وراثت برای متوفی صادر و وراث قانونی وی مشخص گردند. سپس ورثه یا نماینده قانونی آنها، به سازمان امورمالیاتی آخرین محل سکونت متوفی مراجعه و اظهارنامه مالیات بر ارث را که شامل اطلاعات متوفی و وراث، لیست اموال منقول و غیرمنقول، میزان دارایی ها و بدهی ها متوفی مانند مهریه ،وام ها،هزینه های کفن و دفن و غیره را تکمیل نمایند.

اظهارنامه ها توسط ممیز مالیاتی رسیدگی، اموال و دارایی های ابرازی یا شناسایی شده توسط خود سازمان امور مالیاتی، به نرخ روز ارزیابی می گردد، دیون، معافیتها،هزینه کفن و دفن و غیره از آن کسرو میزان مالیات تعیین و به وراث ابلاغ می گردد. بعد از قطعیت مالیات، هر یک از ورثه مکلف به پرداخت مالیات نسبت به سهم الارث خود خواهد بود.

مرتبط بخوانید : اثبات رابطه نامشروع : چه مدارکی لازم است؟!

پس از پرداخت مالیات، امکان انتقال ترکه به وراث وجود دارد. بنابراین، تا زمانی که وراث نسبت به انتقال ماترک به خود یا دیگران اقدام نکنند، مالیاتی وصول نخواهد شد.

مالیات بر ارث چگونه محاسبه می گردد؟

قانون مالیات بر ارث,مالیات بر ارث,میزان مالیات بر ارث
محاسبه مالیات بر ارث

نرخ مالیات، بسته به نوع ماترک و طبقه وراثت متفاوت است. مقدار مالیات برارث برحسب این‌ که ترکه متوفی به چه میزان باشد و وارث با متوفی چه نسبتی داشته باشد تعیین می گردد.

قانون مالیات‌های مستقیم وراث را به سه طبقه تقسیم نموده است:

  • طبقه اول که عبارت‌اند از پدر، مادر، زن، شوهر، فرزندان و فرزندان آنها.
  • طبقه دوم شامل اجداد، برادر، خواهر و فرزندان آنها.
  • وراث طبقه سوم نیز شامل عمو، عمه، دایی، خاله و فرززندان آنها است.
این مطلب را از دست ندهید!  قانون جدید مالیات بر ارث : نکات بسیار مهم!

نکته: اگر در هر طبقه حتی یک نفر ورثه در حال حیات باشد، به طبقات دیگرارث تعلق نمی گیرد.

نرخ‌های اعلامی سازمان امورمالیاتی برای وراث طبقه یک است و به ترتیب برای وراث طبقه دوم، دو برابر و برای وراث طبقه سوم به چهار برابر می‌رسد.

بنابراین وراث طبق اول، مالیات کمتر و وراث طبقات دوم و سوم مالیات بیشتری پرداخت خواهند نمود.

نرخ مالیات بر ارث

در حوزه مالیات برارث، قانون مالیاتهای مستقیم سابق ایرادات بی شماری داشت. مردم از رویه ناعادلانه مالیات‌ گیری گلایه مند بودند.در نتیجه این مالیات بازنگری و تعدیل گردید. اصلاحیه قانون مالیاتهای مستقیم در سال 94 تصویب و از سال 95 اجرایی شد. اما در خصوص متوفیان تا پایان سال 94 همچنان قانون سابق اجرا می گردد.

نحوه محاسبه مالیات بر ارث

با اجرایی شدن اصلاحیه قانون مالیات‌های مستقیم در سال 95، میزان مالیات بر ارث به دو صورت تعیین میگردد:

الف ) مالیات برارث درصورتیکه فوت تا پایان سال 94 باشد.

براساس قانون پیشین، میزان مالیات برارث بر مبنای ارزش دارایی متوفی در زمان فوت(اموال) به شرح ذیل محاسبه می گردد:

  • متوفی و وراث مقیم ایران باشند:

تا مبلغ 5 میلیون تومان

طبقه اول 5 ‌درصد، طبقه دوم 15 درصد، طبقه سوم 35درصد.

از 5 میلیون  تا 20 میلیون تومان

طبقه اول ١۵‌درصد ، طبقه دوم ٢۵‌درصد، طبقه سوم ۴۵‌درصد.

از 20 میلیون تا 50 میلیون تومان

طبقه اول 25 درصد، طبقه دوم 35 درصد، طبقه سوم 55 درصد.

مازاد 50 میلیون تومان

طبقه اول ٣۵‌درصد، طبقه دوم ۴۵‌ درصد، طبقه سوم ۶۵‌درصد.

  • متوفی و وارث مقیم خارج از ایران باشند:

1- نسبت به اموال واقع در ایران:

در مورد اموال واقع شده در ایران، درصد میزان مالیات بر ارث  متعلقه، نسبت به افراد مقیم ایران و خارج یکسان است.

میزان مالیات برای هر طبقه به شرح ذکر شده در بالا، با همان درصد است.

2- نسبت به اموال واقع شده در خارج از ایران:

25 درصد (پس از کسر مالیات پرداخت شده در خارج از کشور)

  • اموال اتباع خارجه که در ایران واقع شده است:

برای این دسته از اموال نیز درصد مالیات به شرح مالیات متعلق به ایرانیان مقیم و اموال واقع شده در ایران است و درصد مالیات یکسان می باشد.

ب) نرخ مالیات برارث درصورتیکه فوت سال 95 و بعد از آن باشد.

براساس قانون جدید، مالیات برارث برای اموال و داریی های متوفی به شرح ذیل محاسبه می گردد:

  • متوفی یا وراث ایرانی و اموال در ایران باشد:

املاک (خانه مسکونی، مغازه، زمین و غیره )

طبقه اول: 5/7 درصد، طبقه دوم: 15 درصد، طبقه سوم:30 درصد

این مطلب را از دست ندهید!  پرداخت دیه در تصادفات رانندگی : هر آنچیزی که باید بدانید!

نکته :  قیمت املاک بر اساس ارزش منطقه ای که توسط کارشناسان اداره مالیات طبق فرمولهای مخصوصی محاسبه می شود و با قیمت واقعی ملک متفاوت است.

خودرو و سایر وسایل نقلیه موتوری

طبقه اول:2 درصد، طبقه دوم:4 درصد، طبقه سوم:8 درصد

سپرده بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار و سود آنها و سود سهام و سهم الشرکه

طبقه اول :3 درصد، طبقه دوم: 6 درصد، طبقه سوم: 12 درصد

نکته: سپردهای نزد موسسات غیرمجاز با نرخ 10 درصد برای طبقه اول و طبقات دوم و سوم 4 برابر طبقه اول.

سهام، سهم الشرکه و حق تقدم خارج از بورس

طبقه اول: 6 درصد، طبقه دوم: 12 درصد، طبقه سوم: 24 درصد

سهام و حق تقدم داخل بورس یا فرابورس

طبقه اول: 5/0 درصد، طبقه دوم: 1 درصد، طبقه سوم: 2 درصد

سایر اموال و دارایی‌ها و حقوق مالی

طبقه اول:10 درصد، طبقه دوم: 20 درصد، طبقه سوم: 40 درصد

اموال و دارایی های واقع در خارج

طبقه اول:10 درصد، طبقه دوم: 20 درصد، طبقه سوم: 40 درصد

  • متوفی یا وراث خارجی و دارایی در ایران باشد:

املاک

طبقه اول: 5/7 درصد، طبقه دوم: 5/7 درصد، طبقه سوم:5/7 درصد

خودرو و سایر وسایل نقلیه موتوری

طبقه اول:2 درصد، طبقه دوم:2 درصد، طبقه سوم:2 درصد

سپرده بانکی، اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار و سود آنها و سود سهام و سهم الشرکه

طبقه اول :3 درصد، طبقه دوم: 3 درصد، طبقه سوم: 3 درصد

سهام، سهم الشرکه و حق تقدم خارج از بورس

طبقه اول: 6 درصد، طبقه دوم: 6 درصد، طبقه سوم: 6 درصد

سهام و حق تقدم داخل بورس یا فرابورس

طبقه اول: 5/0 درصد، طبقه دوم: 5/0 درصد، طبقه سوم: 5/0درصد

سایر اموال و دارایی‌ها و حقوق مالی

طبقه اول: 10 درصد، طبقه دوم: 10 درصد، طبقه سوم: 10 درصد

اموال و دارایی های واقع در خارج

طبقه اول:10 درصد، طبقه دوم: 10 درصد، طبقه سوم: 10 درصد

مرتبط بخوانید : اعاده دادرسی : همه ی نکات مهم که باید بدانید!

چه اموالی از پرداخت مالیات معاف هستند

نحوه محاسبه مالیات بر ارث,نرخ مالیات بر ارث,قانون مالیات بر ارث
محاسبه مالیات بر ارث

در قانون مالیات بر ارث، بخشی از اموال متوفی مشمول مالیات بوده و بخشی نیز معاف از مالیات است که مواد ۲۴ و ۲۵ قانون مالیات‌های مستقیم، اموال معاف از مالیات را برشمرده است.

اموالی که از پرداخت مالیات معاف هستند، عبارت است از:

  • وجوه بازنشستگی و وظیفه و پس‌اندازخدمت و مزایای پایان خدمت، مطالبات مربوط به خسارت اخراج، بازخرید خدمت و مرخصی استحقاقی استفاده ‌نشده و بیمه‌های اجتماعی و نیز وجوه پرداختی توسط مؤسسات بیمه یا بیمه‌گزار و یا کارفرما از قبیل انواع بیمه‌های عمر و زندگی، خسارت فوت و همچنین دیه و مانند آن‌ها حسب مورد که یکجا و یا به طور مستمر به ورثه متوفی پرداخت می‌شود.(بند 1ماده 26)
  • اموالی که برای سازمان‌ها، مؤسسات و نهادهای مذکور در ماده (۲) قانون مالیات‌ها مورد وقف یا نذر یا حبس واقع شود البته به ‌شرط تأیید سازمان‌ها و نهادهای مذکور(بند ۳ ماده ۲۶)
  • اثاثیه منزل محل سکونت متوفی(بند ۴ ماده ۲۶)
  • اموالی که جزء ماترک متوفی بوده و طبق قوانین یا احکام خاص، مالکیت آنها سلب و یا بصورت بلاعوض در اختیار اشخاص موضوع ماده (۲) قانون مالیات‌ها قرارگیرد، با تأیید اشخاص مزبور مشمول مالیات بر ارث قرار نمی‌گیرد. (صدر ماده ۲۱)
این مطلب را از دست ندهید!  بررسی جرم سرقت - نکات کاربردی

محاسبه مالیات بر ارث : تفاوتهای قانون قدیم و جدید مالیات بر ارث

1- در قانون سابق، اموال و دارایی های متوفی به قیمت روز فوت، محاسبه و مالیات آن دریافت می شد در حالیکه در قانون جدید، ارزش دارایی ها به قیمت روز انتقال به وراث، مبنای محاسبه مالیات می باشد .

2- طبق قانون جدید وراث می توانند برای هر یک از اموال متوفی به‌ صورت مجزا گواهی پرداخت دریافت نمایند.بر مبنای قانون سابق، وراث مکلف بودند که مالیات بر ارث تمام اموال را قبل ازانتقال آن‌ها پرداخت نمایند در حالی که طبق قانون جدید،درتاریخ تحویل یا ثبت انتقال به نام وراث ، مالیات آن وصول می‌شود.

3- در قانون جدید برای کلیه دارایی ها و مایملک متوفی مالیات دریافت نمی‌شود و وراث موظف‌اند صرفا از ارث دریافتی خود مالیات پرداخت کنند.

4- به موجب قانون جدید، میزان و نرخ مالیات بر ارث افراد بستگی به نسبت آن‌ها با متوفی بر مبنای طبقه وراثت دارد.

5- برای متوفیان قبل از سال 95، وراث باید اظهارنامه مالیاتی را ظرف 6 ماه ازتاریخ فوت به اداره امور مالیاتی تسلیم و حداکثر ظرف مدت 3 ماه پس از انقضای مهلت تسلیم اظهارنامه، مالیات متعلق را پرداخت کنند. در حالیکه این مهلت در قانون جدید به یک سال از تاریخ فوت افزایش یافته است.

الزام به ارائه اظهارنامه مالیاتی ظرف یک سال از تاریخ فوت متوفی این مزیت را دارد که اداره مالیات مکلف به کسر دیون محقق متوفی، هزینه‌های کفن و دفن در حدود عرف و عادت و واجبات مالی و عبادی در حدود قواعد شرعی از ماترک می‌باشد. در صورت عدم ارائه اظهارنامه ظرف یک سال از تاریخ فوت، در زمان تحویل یا انتقال اموال و دارایی‌های متوفی به وراث، مالیات متعلقه بدون کسر موارد مذکور مطالبه و وصول خواهد شد. بنابراین تاخیر در تسلیم اظهارنامه موجب از دست دادن مزیت ذکر شده است.

مرتبط بخوانید: انحصار وراثت

از آنجا که مالیات بر ارث بر مبنای اظهارنامه مالیاتی که توسط متقاضی تکمیل شده، محاسبه می گردد، اندکی تغییر در محاسبات و یا استفاده از یک تبصره، می‌تواند به میزان هنگفتی مالیات بر ارث پرداختی توسط شما را کمتر یا بیشتر کند. بنابراین بهتر است که جهت جلوگیری ازضرر،از یک مشاور مالیاتی کمک بگیرید.

گروه مالیاتی وکیل تهران با همکاری بازنشستگان متخصص اداره مالیات و تجربه بالا در حوزه مالیاتی، به خصوص مالیات بر ارث، آماده ارائه خدمات مالیاتی به هموطنان عزیز است

نوشتن نظر

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *